‘Een inwoner boeit het niet in welke regeling hij zit’

"Een inwoner boeit het niet in welke regeling hij zit. Hij wil gewoon geholpen worden." Met die ene zin vat Jeroen Spruit, algemeen directeur van Laborijn, eigenlijk de hele visie van zijn organisatie samen.

Laborijn voert voor verschillende gemeenten in de Achterhoek de Participatiewet, de Wet sociale werkvoorziening en de Wet inburgering uit. Een organisatie met ruim 200 professionals die zo’n 2100 inwoners ondersteunt bij hun ontwikkeling en/of inkomenszekerheid. Daarnaast zijn er ongeveer 800 ‘doelgroep-collega’s’ (Wsw en Cao Aan de Slag). Maar wie met de directeur spreekt, hoort opvallend weinig over wetgeving of systemen. Hij praat liever over mensen, vertrouwen en professionals die ruimte krijgen. En over waarom investeren in vakmanschap voor hem geen keuze is, maar een vanzelfsprekendheid.

Daarom zijn alle jobcoaches van Laborijn Register Jobcoach en hebben de deelnemende gemeenten ervoor gekozen om ook bij de inzet van externe jobcoaches kwaliteit via certificering te borgen. Niet als doel op zich, maar omdat inwoners recht hebben op de best mogelijke begeleiding. Dat die aanpak werkt, merkt de directeur dagelijks. "Wat ik vooral terughoor is de bereikbaarheid. En dat mensen voelen: je staat naast me."

Pootjes in de klei

Bijna negen jaar werkt Spruit inmiddels bij Laborijn. Daarvoor bekleedde hij verschillende management-functies binnen gemeenten. Interessant werk, noemt hij het nog steeds. Toch begon er iets te knagen. "Ik reed soms naar huis en dacht: wat heeft de inwoner hier vandaag eigenlijk aan gehad? Je bent bezig met strategie, bestuur en processen. Belangrijk werk, maar ik miste de directe verbinding met de mensen voor wie je het uiteindelijk doet."

Die verbinding vond hij bij de Achterhoekse uitvoeringsorganisatie. Het begrip dat hij zelf gebruikt is veelzeggend: 'Met de pootjes in de klei'. "Ik wil letterlijk zien waarvoor we het doen. Als ik mijn kantoor uitloop, zie ik inwoners, collega's die beschut werken, mensen die bezig zijn met hun ontwikkeling. Dan voel je waar je iedere dag aan werkt."

Dat zit soms in heel kleine dingen. Zoals het spreekuur voor dak- en thuisloze inwoners. "Natuurlijk komen mensen omdat de wet dat vraagt. Maar wij benutten zo'n moment vooral om iemand even in de ogen te kijken. Hoe gaat het echt met je?"

Niet denken vanuit wetten

Laborijn is de afgelopen jaren sterk veranderd. Waar organisaties vroeger vooral waren ingericht rondom wet- en regelgeving, probeert Laborijn juist de mens als uitgangspunt te nemen. "Wij willen eigenlijk niet meer denken: in welke wet zit iemand? De vraag is: wat heeft deze inwoner nodig om zelf stappen te zetten?"

Dat klinkt eenvoudig, maar vraagt volgens hem een compleet andere manier van werken. "Een inwoner boeit het niet in welke regeling hij zit. Die wil gewoon geholpen worden." Juist daarom groeien de verschillende disciplines binnen Laborijn steeds meer naar elkaar toe. Re-integratie /Participatie, inburgering, inkomen, jobcoaching en begeleiding vormen steeds vaker één geheel.

Ontwikkelcoaches

Die mensgerichte visie geldt niet alleen voor inwoners. Ook medewerkers krijgen veel ruimte. Laborijn werkt met integrale teams die gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor inwoners binnen een bepaald gebied. Jobcoaches, inkomensconsulenten, re-integratieconsulenten, regisseurs inburgering en accountmanagers werken samen rondom dezelfde inwoners.

"We zijn een platte organisatie. Professionals krijgen veel ruimte. Maar ruimte krijgen betekent ook dat je verantwoordelijkheid neemt." Volgens de directeur werkt dat alleen wanneer je professionals ook vertrouwt. "We geloven niet dat je medewerkers beter maakt door ze strak hiërarchisch aan te sturen. We geloven veel meer in eigenaarschap."

Managers zijn er vooral voor de formele en voorwaardenscheppende zaken. Voor de inhoudelijke ontwikkeling zijn er ontwikkelcoaches die medewerkers en teams begeleiden bij hun vak, intervisie, onderlinge samenwerking en persoonlijke groei. "Onze rol is niet controleren, maar ontwikkelen."

Structureel opleiden en certificeren

Inmiddels werken er zo'n dertig jobcoaches bij Laborijn, zowel intern als extern. Zij begeleiden inwoners en werkgevers, vaak jarenlang. Rond 2018 besloot Laborijn om alle jobcoaches structureel op te leiden en te certificeren als Register Jobcoach. Voor Laborijn voelde dat als een logische stap. "Als je zegt dat jobcoaching een professioneel vak is, dan hoort daar ook een professionele opleiding en certificering bij."

Samen met de gemeenten werd vervolgens afgesproken dat ook in de re-integratieverordening kwaliteitseisen voor jobcoaches werden opgenomen. Niet om een keurmerk centraal te zetten, benadrukt hij. Maar om het complexe vak serieus te nemen. "We wilden het vak beschermen. En vooral zorgen dat inwoners kunnen rekenen op deskundige begeleiding."

‘Een plaatsing heeft onderhoud nodig’

Waar de begeleiding elders soms stopt zodra iemand aan het werk is, blijft Laborijn bewust langer betrokken. Hoe lang, hangt af van wat iemand nodig heeft en van de doelgroep. Voor medewerkers vanuit de WSW en cao Aan de Slag loopt de jobcoaching gedurende het hele dienstverband; inwoners die vanuit de Participatiewet betaald werk vinden, krijgen gemiddeld nog anderhalf jaar begeleiding. "Een plaatsing heeft onderhoud nodig. Mensen ontwikkelen zich, werk verandert. Dan moet je mee blijven bewegen." Juist die begeleiding ná de plaatsing helpt om werk ook op langere termijn passend te houden.

De jobcoach als vraagbaak

Ook het vak van jobcoach verandert snel. Waar het vroeger vooral draaide om werk, speelt tegenwoordig veel meer. Van schulden en huisvesting tot inburgering, gezinsvragen of werkgevers die worstelen met het vormgeven van inclusiviteit. De jobcoach is steeds vaker de verbindende schakel.

"Als jobcoach ben je een gids. Je bent een vraagbaak. Je kent de kandidaat door en door, maar begrijpt ook het perspectief van de werkgever." Dat vraagt niet alleen empathie, maar ook lef. "Soms moet je een werkgever een spiegel voorhouden. Of constateren dat het werk of de werkomgeving simpelweg niet (meer) passend is."

De jobcoach is steeds vaker de verbindende schakel

Inclusieve arbeidsmarkt

Over zijn wens voor de toekomst van een inclusieve arbeidsmarkt hoeft Spruit niet lang na te denken. "Eigenlijk is het asociaal om mensen met een ondersteuningsbehoefte, die ondersteuning niet te bieden." Volgens hem vraagt inclusiviteit om meer dan goede regels. Het vraagt om organisaties die bewust kiezen voor kwaliteit en vakmanschap. Vanuit die overtuiging kiest Laborijn al jaren voor Register Jobcoaches als professionele standaard. 

"We willen het goed doen. En we zijn er ook gewoon knettergoed in."

Hij zegt het met een glimlach, maar de boodschap erachter is serieus: iedereen die wil werken, verdient de kans om die bijdrage te leveren, met de professionele begeleiding die daarbij past.