Wat werkt, verschilt per mens

Achter ieder ‘dossier’ zit een mens met een eigen verhaal, mogelijkheden en beperkingen. Dat vraagt om goed kijken en luisteren, professionele afwegingen maken en soms durven bijsturen. In het kader van de Week van de Re-integratie deelt loopbaanadviseur Esther Schouten drie trajecten die haar zijn bijgebleven.

Eerst de basis, dan solliciteren

Een man van in de dertig, opgeleid als computer engineer, had zijn baan opgezegd voor een nieuwe werkgever. Daar werd hij echter ingezet als orderpicker. Hij viel uit met mentale klachten, zijn contract liep af en hij kwam in de Ziektewet. De ex-werkgever was eigenrisicodrager; de verzekeraar voerde de re-integratie uit en schakelde mij in.

Normaal begint een traject met onderzoek: wie is deze persoon, wat kan hij? Eerst het cv en online profiel op orde, en pas dan solliciteren. Hier wilde de casemanager vanaf dag één een wekelijks sollicitatieoverzicht. Het belang is helder: bij een eigenrisicodrager telt elke week schadelast. Meneer wilde niets liever dan werken. Dat had hij vanaf zijn zestiende gedaan. Dus hij solliciteerde. En werd nergens uitgenodigd, want zijn cv nodigde niet uit.

Ik heb de casemanager gebeld en uitgelegd dat lukraak solliciteren 'omdat het moet' de schadelast juist kan verlengen. Een goed cv en een gerichte brief kosten misschien twee weken, maar vergroten de kans op een uitnodiging. Daar hebben we eerst aan gewerkt.

Tegelijk zag ik hem afglijden. Ik kende hem als een verzorgde man, trots op zijn uiterlijk. Zijn haar en baard werden langer, hij kwam de deur niet meer uit. Ik heb dat hardop benoemd, mijn zorg met hem gedeeld en bij de verzekeraar meermaals om een spoedafspraak met de arts gevraagd. Die kwam om uiteenlopende redenen niet van de grond. De druk om te blijven solliciteren bleef. Ik ben toen tussen hem en de casemanager gaan staan: alle communicatie liep via mij, zodat hij ruimte kreeg.

Hij heeft hulp gezocht. Dat ging niet vanzelf: in Nederland liep hij vast op wachtlijsten. Uiteindelijk was het iemand uit zijn naaste omgeving die zei: ‘Luister nou naar die mevrouw.’ En dat deed hij. Hij vond een behandelaar in het buitenland met wie hij online in zijn moedertaal kon praten.

Vanaf dat moment ging het omhoog. Een nieuwe casemanager gaf hem de ruimte die hij nodig had. Hij schreef zich in bij de KvK en begon als klusjesman, in overleg met de casemanager vastgelegd als re-integratiedoel. Na tien maanden heeft hij zich hersteld gemeld. Een WIA-aanvraag is niet aan de orde geweest en zijn bedrijf loopt. Zijn feedback: ‘Jij was de enige die mij zag en naar mij luisterde.’

Een plus, geen nieuw begin

Een vrachtwagenchauffeur van rond de vijftig viel uit met schouderklachten. Rijden ging nog, maar de kracht om in de cabine te klimmen was weg. Na een jaar revalidatie en re-integratie bij zijn eigen werkgever eindigde zijn contract. De werkgever was eigenrisicodrager voor de Ziektewet en zo kwam hij bij mij.

De arbeidsdeskundige had een aantal functies als passend geduid. Dat was het zoekprofiel en daar houd ik me aan: de kortste weg naar werk, geen wensberoepen. Maar voor deze man was dat zwaar. Grote voertuigen besturen was zijn lust en zijn leven. Hij had zijn rijbewijs en opleiding zelf betaald. Hij begreep zijn verantwoordelijkheid en solliciteerde op de geduide functies, maar het rouwproces om zijn vak zat hem in de weg. Toen viel het kwartje: zijn beperking zat in het klimmen, niet in het rijden. Een bus heeft een lage instap.

Ik heb dat voorgelegd aan de casemanager en arbeidsdeskundige, en pas daarna met hem besproken. Zijn eerste reactie: dan begin ik helemaal opnieuw, alles wat ik heb opgebouwd telt niet meer.

We hebben het omgedraaid: dit is geen nieuw begin, dit is een plus op wat je al kunt. Hij voerde oriënterende gesprekken bij vervoersbedrijven en ontdekte dat de vraag groot was en hij een aantrekkelijke kandidaat was. Toch ging het niet vanzelf. Werkgevers vergoeden de opleiding, maar bij niet slagen geldt een terugbetalingsverplichting en de theorie moet binnen een vaste termijn worden gehaald. Met zijn beperkte Nederlands durfde hij die druk niet aan.

Ik heb er in het traject daarom niet op ingezet. Een richting waarvan onzeker is of die haalbaar is, kun je niet tot zoekprofiel maken. We bleven solliciteren op het geduide werk.

Naast het traject heeft hij de theorie op zijn eigen tempo gehaald. Daarna volgde hij bij een werkgever de verkorte praktijkopleiding, omdat hij al rijervaring had. Het traject is afgesloten met een plaatsing: hij rijdt nu in het personenvervoer, in een baan boven de 65 procent van zijn maatmanloon.

Een negatiefvrij uur

Een zorgprofessional van begin veertig was uitgevallen. De arbeidsdeskundige had geoordeeld dat betaald werk op dat moment niet passend was en adviseerde activering via vrijwilligerswerk. Met die opdracht kwam zij bij mij.

In het eerste gesprek liepen de emoties hoog op. Ze was boos en teleurgesteld in iedereen die haar had moeten helpen. De hulp waar ze op rekende, kwam niet van de grond. Ze had adviezen van anderen opgevolgd en dat had haar niets gebracht. Ze had geen grip meer op haar leven. Ik heb dat eerste gesprek alleen geluisterd. In het tweede en derde gesprek was dat nog steeds de toon.

Toen heb ik haar een voorstel gedaan: laten we van dit uur een negatiefvrij uur maken. Eén moment in de week waarin we alleen kijken naar wat wél kan. Dat gaf haar rust. Van daaruit zijn we gaan werken vanuit één vraag: de adviezen van anderen werken niet voor jou, dus wat wil jíj? Dat gaf haar het gevoel van regie terug.

We zijn op zoek gegaan naar vrijwilligerswerk en ik heb haar dat zelf laten uitzoeken. Zo ver is het niet gekomen. Ze concludeerde al snel dat ze gewoon weer wilde werken. Dat is met de bedrijfsarts besproken, die ermee instemde. Ze deed drie sollicitaties bij andere zorgorganisaties en werd voor alle drie uitgenodigd. Ze heeft bij alle drie een dag meegelopen en gekozen voor de plek die voor haar goed voelde. Het traject heeft vier maanden geduurd.

Hulp nodig bij re-integratie? 

Zoek een professional