Logo Noloc

‘Ziekte overkomt je, verzuim is een keuze’

Het ziekteverzuim in de gehandicaptenzorg is torenhoog. Maar binnen de sector doet Stichting Philadelphia Zorg het opvallend goed. Wat is het geheim van de organisatie? HR businesspartner én loopbaancoach Simone Lubberding en WIA-specialist Geke de Haan lichten een tipje van de sluier. ‘Het toverwoord is aandacht.’

Door Map Oberndorff

Heftige incidenten, fysieke uitdagingen en onregelmatige werktijden. Hoe zwaar het werk is in een woonlocatie voor mensen met een verstandelijke beperking, liet Nicolaas Veul onlangs nog zien in zijn indrukwekkende documentaireserie Zoals het komt: 100 dagen in de gehandicaptenzorg. Dat de sector met 8,3 procent een van de hoogste ziekteverzuimpercentages in Nederland kent, is dan ook niet verrassend. Toch lukt het Stichting Philadelphia Zorg om daar met 6,7 procent ruim onder te blijven.

Goed leiderschap speelt daarbij een rol, zegt HR businesspartner Simone Lubberding. ‘We zorgen dat managers in nauw contact staan met medewerkers, zodat ze weten wat er speelt en niet ineens apen op hun schouders krijgen.’ Zelf heeft ze vooral te maken met de ingewikkelde verzuimgevallen. Omdat ze behoefte had aan meer direct contact met medewerkers en bij wilde dragen aan hun werkplezier, liet ze zich omscholen tot gecertificeerd loopbaancoach. Sinds afgelopen jaar begeleidt Lubberding een paar uur per week werknemers die zijn vastgelopen of een nieuwe stap willen zetten. Dat doet ze vanuit het nieuw opgerichte team Loopbaan en Talent, waarin nog twee fulltime en vier parttime loopbaancoaches zitten.

Haar collega Geke de Haan is een van de twee WIA-specialisten die langdurig uitgevallen medewerkers met een gedeeltelijke arbeidsongeschiktheidsuitkering helpen met re-integreren. ‘Ik bespreek ook wat nog wél mogelijk is. Soms schakel ik een re-integratiebureau in, maar ik blijf altijd zelf contact houden.’  

Noloc-Philadelphia-Zorg-Simone- Lubberding-Geke-de-Haan

'V.l.n.r.: Geke de Haan en Simone Lubberding'

Op welke plekken vallen de meeste mensen uit?

Geke: ‘Dat wisselt. Op locaties met ernstig meervoudig beperkte cliënten ontstaan de meeste fysieke klachten. Het werk is daar het zwaarst, omdat veel bewoners hulp bij alle handelingen nodig hebben. Medewerkers hebben het vaak zelf niet door als ze overbelast raken. Vanmorgen was ik nog op bezoek bij twee oudere groepbegeleiders van zo’n intensieve zorglocatie. Zij kampen met zware fysieke klachten en hadden eigenlijk al veel eerder overgeplaatst moeten worden naar een lichtere doelgroep. Maar dat wilden ze niet, omdat ze zich zo verbonden voelen met de locatie. Nu hebben ze geen keuze en zijn ze helemaal niet meer in staat om te werken. Gelukkig kunnen ze gebruik maken van 60 plus-regeling van het UWV. Ik heb ze geholpen met hun aanvraag.’

Dat lijken me emotionele gesprekken.

Geke: ‘Ja, ze hebben enorm veel moeite met afscheid nemen. Philadelphia zit diep in hun hart. Een van hen kan nog wel als vrijwilliger licht werk verrichten, zoals boekjes voorlezen of een spelletje doen.’ Simone: ‘Veel van onze medewerkers hebben een grote passie voor de zorg en werken al jaren op dezelfde woonlocatie. Dit is ook een rode draad in mijn loopbaangesprekken. Ze vinden het geen optie om te vertrekken daar. Met hen bespreek vooral de vraag: wat heb je nodig om los te laten en te durven bewegen? Bij sommigen breek ik er doorheen, maar zeker niet bij iedereen.’

Kunnen ze - als ze wél willen bewegen – dan op een andere plek bij Philadelphia aan de slag?

Simone: ‘We proberen natuurlijk zoveel mogelijk mensen te behouden, maar dat lukt niet altijd. Ik begeleid nu iemand die graag het speciaal onderwijs in wil. Hem help ik met lijntjes uitzetten buiten de organisatie. Een andere loopbaankandidaat werkte als begeleider op een zware doelgroep. Dat bleek te pittig voor hem en hij viel uit. Voor hem is een tijdelijke re-integratieplek gevonden op een van onze zorgwoonlocaties. We zijn hard op zoek naar een nieuwe vaste positie. Dat gaat wel lukken, verwacht ik.’

Geke: ‘We zetten ook weleens interventies in om iemand uit verzuim te krijgen. Zo had een coördinerend begeleider met long-covid veel baat bij een anti-stressmethode die we van een externe aanbieder afnamen. Die heeft haar zo geholpen dat ze nu op een andere plek in de organisatie weer volop meedraait.’ Simone: ‘Ook voordat mensen uitvallen, kunnen ze gebruik maken van ondersteuningsmogelijkheden, zoals ergotherapie of begeleiding bij mantelzorg. Het verschil met veel andere organisaties is dat we zoveel mogelijk preventief proberen op te lossen.’

We proberen zoveel mogelijk preventief op te lossen

Ik las dat jullie werken met een gedragsmodel om verzuim te voorkomen. Hoe werkt dat?

Simone: ‘We trainen alle leidinggevenden in het voeren van gesprekken met hun medewerkers om te voorkomen dat iemand zich ineens ziek meldt en ze voor een voldongen feit komen te staan. Zo kan er bijvoorbeeld samen gekeken worden of er een nachtdienst kan worden verschoven of bijzonder verlof ingezet kan worden. Ook worden er in teamverband gezamenlijke gedragsregels afgesproken.’

Geke: ‘Als iemand toch dreigt uit te vallen, is het belangrijk om de nadruk niet zozeer op de aandoening te leggen, maar op wat die persoon nog wél kan. Vanuit het idee: ziekte overkomt je, verzuim is een keuze.’

Dat is best een stellige uitspraak.

Geke: ‘Kijk, iedereen kan natuurlijk een diagnose krijgen. En er zijn natuurlijk situaties waarin werken echt niet kan. Maar vaak biedt werk juist stabiliteit en kan het onderdeel van het herstel vormen. Vanuit hun sociale omgeving krijgt iemand vaak de boodschap: je bent ziek, dus neem de tijd. Wij zeggen eerder: je cliënten of collega’s hebben je nodig, dus laten we kijken wat wel mogelijk is. Maar we laten medewerkers natuurlijk niet over hun eigen grenzen gaan.’

Simone: ‘Dat laatste zien we trouwens vaak terug als oorzaak van verzuim. Zeker de medewerkers op woonlocaties zijn erg betrokken en loyaal. Als er een gat in het rooster valt, voelen ze zich snel verantwoordelijk om in te vallen. Je moet bij ons sterk in je schoenen staan om je grenzen aan te geven en een goede werk/privébalans te bewaken. Hun grote zorghart is hun kracht, maar ook hun valkuil.’ Geke: ‘Vooral bij de groep vrouwen tussen de 25 en 40 jaar zien we daardoor verzuim optreden.’

Is het een generatiekwestie?

Geke: ‘Ja, het heeft denk ik ook met gebrek aan veerkracht te maken. Veel jongeren zijn niet gewend om met die werkdruk om te gaan en moeten daarin flink ondersteund worden. Ik hoor managers best vaak zeggen: “Ik ben gewoon aan het opvoeden hier”. Wat mij betreft wordt het een vak in het onderwijs: hoe word ik een goede werknemer?’

Over het algemeen word je niet beter van volledig thuiszitten

Wat kunnen andere zorgorganisaties van jullie leren?

Simone: ‘Bij de zorgorganisaties waar ik eerder werkte, werden medewerkers na vier weken verzuim standaard naar de bedrijfsarts gestuurd. Wij kiezen er bewust voor om niet meteen te medicaliseren, maar eerst zelf goed te kijken wat er aan de hand is. Over het algemeen word je niet beter van volledig thuiszitten.’ Geke: ‘Het toverwoord is aandacht. We houden mensen goed in het vizier, zodat we tijdig zien als ze op omvallen staan. 

Simone: ‘Soms bieden we dan een paar gesprekken met een psycholoog aan die mee kan kijken wat wijsheid is.’ Geke: ‘Ja, want als je met psychische klachten op een wachtlijst komt te staan, glijd je alleen maar verder af. Maar aandacht is ook belangrijk als iemand wel al in verzuim is. We hebben een aantal verzuimspecialisten in dienst die non-stop in contact staan met managers over de verzuimdossiers. Ik vind het heel schrijnend als iemand die twee jaar ziek thuis zit, bij de aanvraag van de uitkering tegen mij zegt: “Ik had het gevoel dat ik er al niet meer bij hoorde, want heb het afgelopen half jaar niets meer van mijn leidinggevende gehoord.” In het verleden gebeurde dat weleens, maar nu kom ik het bijna nooit meer tegen.’  

Ben je door je nieuwe rol als loopbaancoach anders naar medewerkers gaan kijken, Simone?

Simone: ‘Ja, ik heb geleerd gesprekken neutraler en zonder vooroordelen in te gaan. Achter iedere persoon zit vaak een ander verhaal dan je vooraf denkt. Wat ik nu ook beter zie, is dat de context nogal bepalend is voor hoe iemand in zijn werk staat. Soms functioneert iemand niet goed op een plek, maar komt die persoon ergens anders wel goed tot zijn recht. Dat komt de duurzame inzetbaarheid van onze medewerkers ten goede. Ik ben blij dat ik daar nu ook als loopbaancoach aan kan bijdragen.’

Gerelateerde berichten

Cookies op deze website

Deze website maakt gebruik van cookies om goed te functioneren. Als je wilt aanpassen welke cookies we mogen gebruiken, kan je jouw cookie-instellingen wijzigen. Meer informatie is beschikbaar in onze privacyverklaring.

Cookie instellingen

Noodzakelijk 8 cookies

Je ontvangt strikt noodzakelijke cookies, omdat ze nodig zijn voor het juist functioneren van deze website. Deze cookies kun je niet uitschakelen.
Naam Leverancier Omschrijving Bewaartijd

Voorkeuren 0 cookies

Deze website slaat jouw voorkeuren op zodat deze bij een volgend bezoek kunnen worden toegepast.

Geen cookies gevonden

Statistieken 0 cookies

Deze website analyseert het gebruik ervan, zodat we functionaliteit daarop kunnen aanpassen en verbeteren. De gegevens zijn anoniem.

Geen cookies gevonden

Tracking 1 cookies

Deze website analyseert je bezoek om de inhoud beter op jouw behoeften af te stemmen.
Naam Leverancier Omschrijving Bewaartijd

Extern 0 cookies

Deze website maakt gebruik van externe functionaliteit, zoals Social Media deelmogelijkheden.

Geen cookies gevonden