Lancering WerkWeb-Autisme

‘WerkWeb-Autisme’ (WW-A) is een online zelfmanagement methodiek om (boven)gemiddeld intelligente mensen met autisme, samen met betrokken professionals, te ondersteunen bij het vinden en behouden van werk dat goed bij hen past. WW-A komt landelijk gratis online beschikbaar vanaf 2 april 2019.

Bekijk hier de informatiefilm over de ontwikkeling van de zelfmanagement tool

Wat en voor wie?
WerkWeb-Autisme is een unieke eHealth methodiek die inzicht geeft in de eigen effectiviteit, eigen regie, talenten en voorkeuren en geeft concrete aanwijzingen hoe stappen te zetten in opleiding en op de arbeidsmarkt. Dit zijn belangrijke voorwaarden voor duurzame arbeidsparticipatie. Ook heeft WW-A kennis beschikbaar voor mensen die betrokken zijn bij mensen met autisme vanuit een persoonlijke, professionele of in een werkgerelateerde relatie. En het geeft aanwijzingen hoe het WW-A optimaal in te zetten voor mensen met autisme, onder andere via het WERKboek dat is gebaseerd op de bewezen effectieve re-integratiemethode Supported Employment. Het WW-A is ontwikkeld vanuit wetenschappelijke-, professionele- en ervaringskennis en is geschreven en gebouwd voor en door mensen met autisme.

Waarom is WW-A nodig?
Een Autismespectrumstoornis (ASS) is een psychiatrische stoornis die voorkomt bij 1% van de bevolking. ASS is de verzamelnaam voor verschillende vormen van autisme. In dit project bedoelen we met de term ‘autisme’ het hele spectrum van ASS. Autisme wordt gekenmerkt door beperkingen in sociale omgang, communicatie en verbeelding en prikkelverwerking. Vaak is sprake van stereotiep of rigide gedrag. Uit onderzoek is gebleken dat psychische problemen zoals angst (50-84%) en depressie (53-70%) veel vaker voorkomen bij mensen met autisme dan bij mensen zonder autisme Verstandelijke beperkingen komen voor bij ongeveer de helft van de mensen met autisme. Andere problemen zijn hyperactiviteit, boosheid, (hoofd)pijn, agressie, en slaapstoornissen. Voor mensen met autisme is het verkrijgen van regulier betaald werk en het behouden daarvan een forse uitdaging, terwijl zij meestal wel graag willen en kunnen werken. Bij een groot deel van hen lukt het niet om duurzaam te participeren op de arbeidsmarkt.

Uit cijfers van het Nederlands Autisme Register (https://www.nederlandsautismeregister.nl/) over 2018 blijkt dat 45% van de normaal begaafde volwassen met autisme betaald werk heeft en dus inkomen uit arbeid. 26% van de volwassen met autisme geeft aan dat het werk dat zij doen niet passend is qua niveau. En 32% geeft aan dat hun werk niet passend is qua inhoud. Mogelijk is dat één van de redenen waardoor zij het vaak minder goed volhouden: onderprikkeling/ondervraging ligt op de loer; werk geeft niet de voldoening die ze zouden willen.

Onbekendheid met autisme en hardnekkige vooroordelen weerhouden werkgevers er soms van om in zee te gaan met een werknemer met autisme. Een gemiste kans, want mensen met autisme kunnen een waardevolle aanvulling zijn op de werkvloer. Een deel van hen vertelt liever niet op het werk over hun autisme. In sommige gevallen kan het gedrag van iemand met autisme dan tot onbegrip leiden bij werkgevers en collega’s, waardoor iemand met autisme zijn werk verliest. En wat een rol speelt bij succes, zijn verschillende prikkelverwerkingsproblemen die mensen met autisme kunnen ondervinden en daarnaast ook slaapproblemen. Werk geeft energie maar is tegelijk ook belastend en kan bij mensen met autisme mogelijk sneller leiden tot overprikkeling. Met onvoldoende herstelmogelijkheden zorgt dat sneller voor uitval. Bovendien uit het zich bij mensen met autisme mogelijk extremer als werk niet passend is. Daarom is zelfkennis ook zo belangrijk en dat is voor velen juist een struikelblok.

Professionals die hen bij dit proces begeleiden vanuit scholen, GGZ, gemeenten en UWV zijn op zoek naar effectieve methodes die optimale begeleiding en gepersonaliseerde zorg mogelijk maken, waarbij optimaal gebruik wordt gemaakt van individuele talenten en voorkeuren om die goed aan te laten sluiten bij de mogelijkheden die er zijn om daarmee arbeidsparticipatie te bevorderen.

Door wie gemaakt?
De afgelopen jaren is er veel onderzoek verricht op het thema autisme en werk. Ook is er veel praktijkkennis opgedaan rond dit thema. Onder een groot aantal partners uit organisaties van ervaringsdeskundigen of professionals die samenwerken in de Academische Werkplaats Autisme ‘Samen Doen’, bestond de behoefte om de vergaarde wetenschappelijke en praktijkkennis om te zetten in een zelfmanagement methodiek voor mensen met autisme.

Het WW-A project bouwt dan ook voort op een reeds bestaand en succesvol samenwerkingsverband waarbinnen verschillende onderzoeken hebben plaatsgevonden. Samenwerkingspartners zijn onder andere de Nederlandse Vereniging voor Autisme, het UMCG-Gezondheidswetenschappen (Toegepast GezondheidsOnderzoek), Hogeschool Rotterdam (Kennis Centrum Zorginnovatie), de Academische Werkplaats Autisme en het Arbeidsdeskundig Kennis Centrum. Kennis uit deze onderzoeken wordt omgezet in een product dat direct ten goede komt aan mensen met autisme en met hen samen wordt ontwikkeld. De bouw is in handen van Carapax-IT bij hun werknemers met autisme. En het schrijf-, redactie- en vormgevingswerk is ook in handen van mensen met autisme. Het project wordt gefinancierd door ZonMw en Instituut Gak en geleid vanuit het UMCG.

Wetenschappelijke basis
WerkWeb-Autisme ondersteunt bij het optimaal voeren van zelfregie om de eigen talenten en voorkeuren op gebied van werk te matchen met de kansen en mogelijkheden die de samenleving biedt en heeft daarmee tot doel om arbeidsparticipatie te bevorderen. Theoretische principes waarop de methodiek is gestoeld, zijn gezamenlijke besluitvorming (shared-decision making) en Supported Employment (SE). Het vergroten van zelfinzicht en zelfregie draagt bij aan het versterken van de positie van de persoon in het besluitvormingsproces tussen (zorg)professional en persoon met autisme. Binnen SE gaat men ervan uit dat individuen competent zijn om zelf keuzes te maken met betrekking tot de inrichting van hun (professioneel) leven. De eHealth methodiek helpt in verschillende fases: bij de transitie van school/opleiding naar de arbeidsmarkt en bij het vinden en behouden van werk op latere leeftijd.

WerkWeb-Autisme bestaat uit:

  1. een online informatiegids op een openbare website;
  2. een afgeschermd persoonlijk ontwikkel profiel (POP) met persoonlijke inlogcode en account, toegespitst op de fase waarin je zit (studeren, werk zoeken, werk houden of geen werk/studie);
  3. het WERKboek 'Finding Work' van de National Autistic Society (NAS) dat gebaseerd is op de kernelementen van SE.

Deze drie onderdelen verwijzen ook naar elkaar op WW-A: als je bijvoorbeeld een stukje vragenlijst in wilt vullen over jezelf in je POP, worden verwijzingen gegeven naar informatie op de website en/of oefeningen in het WERKboek. Vanuit het POP kun je overzichten maken van bijvoorbeeld je sterke en zwakke punten, het werk dat bij je past of een CV uitdraaien.

WW-A gelanceerd op 2 april 2019 en dan?
In de periode voorafgaande aan de lancering zijn in verschillende fases met gebruikers tests gedaan. WW-A is met de resultaten van die tests verder aangescherpt en ontwikkeld. Dit zullen we blijven doen: gebruikers volgen en feedback verwerken. Ook inhoudelijk gaan we door met ontwikkelen. Daarnaast doen we vanaf de lancering tot een half jaar erna een eerste effectonderzoek. Voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt is werkhervatting op de korte termijn niet haalbaar. Daarom meten we vooral 1) de verandering in iemands vermogen om zelf op zoek te gaan naar werk en belemmeringen hiervoor en voor duurzaam werk aan te pakken en 2) de verandering in individuele empowerment leidt tot verhoging van zelfeffectiviteit, wat resulteert in afname van barrières die arbeidsparticipatie belemmeren. In het WW-A project zijn vragenlijsten gebruikt die veel gebruikt worden voor deze twee concepten en ze zijn aangepast voor de doelgroep. Gebruikers wordt gevraagd deze lijsten in te vullen voor ze beginnen met WW-A en een half jaar later. De resultaten van het onderzoek helpen om WW-A verder te verbeteren. Ondertussen wordt het idee uitgewerkt om online coaching toe te voegen aan deze unieke eHealth methodiek en om initiatieven te koppelen van verschillende vacaturesites om vraag en aanbod bij elkaar te brengen.

Voor mensen met beperkingen is in onderzoek vastgesteld dat het hebben van werk en het gevoel erbij te horen een gunstig effect heeft op de gezondheid en de kwaliteit van leven. We hopen met WW-A een bijdrage te leveren met ‘werk als medicijn’.